10 lat w Unii Europejskiej - kto zyskał najwięcej

1 maja 2014 roku mija 10 lat od przyjęcia do grona krajów członkowskich Unii Europejskiej następujących krajów: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia i Węgry. Przyjrzyjmy się, jak poradziły sobie w tym czasie kraje, które do przełomu lat 80. i 90. ubiegłego wieku należały do grupy tzw. demoludów, czyli po prostu dawne państwa komunistyczne. W tabeli pokażemy 19 krajów, z których 11 należy obecnie do Unii, a 8 jest poza nią (jasnozielone tło).

Sięgnęliśmy do danych Banku Światowego (interaktywny wykres w usłudze Google Public Data Explorer), ograniczając wykres do lat 2003-2012. Wykres dotyczy poziomu PKB per capita, wg parytetu siły nabywczej (PSN), w stałych cenach z 2005 roku. Jest to więc informacja pokazująca rzeczywiste relacje PKB i zmiany w czasie.

Kliknij, aby powiększyć obraz:

Po zapisaniu w tabeli danych za lata 2003 i 2012 i posortowaniu jej według trzeciej kolumny uzyskujemy listę krajów według wielkości PKB na głowę w 2012 roku. Polska zajmuje na liście 6. miejsce, a kraje spoza Unii zajmują generalnie dalsze miejsca. Relacje PKB pokazuje formatowanie warunkowe trzeciej kolumny, gdzie są beżowe paski o długości proporcjonalnej do wielkości PKB.

Z kolei po posortowaniu tabeli według czwartej kolumny, a więc tempa wzrostu w całym badanym okresie 2003-012, tabela przedstawia się następująco:

Jak widać, kraje spoza UE znacznie poprawiły swoją pozycję (proporcje tempa pokazują niebieskie paski danych), zaś Polska pozostaje na 6. miejscu, a wśród krajów Unii jest nawet czwarta. Szybsze tempo wzrostu wykazały jedynie Litwa, Łotwa i Słowacja, o kilka punktów procentowych przez Polską. Podkreślmy ponownie, to realny wzrost, w cenach stałych, a więc możemy powiedzieć, że nasz dochód na głowę zwiększył się w tym okresie niemal o połowę.

Publiczne wydatki na edukację

Z danych Banku Światowego, które pokazuje zamieszczony tu wykres za okres 1970-2010, wynika dość interesujący wniosek - publiczne wydatki na edukację mieszczą się w ważniejszych państwach w tunelu 4-6% PKB. Wahają się w czasie (poszczególne lata zobaczysz po przesunięciu kursora nad linie, zaś linię kraju po przesunięciu kursora nad nazwę), ale widać tu wyraźnie podobne wszędzie społeczne preferencje. Trzeba naturalnie pamiętać, ze nie obejmują one wydatków prywatnych, które w niektórych państwach stanowią znaczącą pozycję (w Polsce jeszcze niewielką). Definicja mówi tutaj wyraźnie:

Wydatki publiczne na edukację to bieżące kapitałowe wydatki publiczne na edukację, które obejmują wydatki rządowe na instytucje edukacyjne (państwowe i prywatne), administrację oświaty oraz dopłaty dla podmiotów prywatnych (uczniowie, gospodarstwa domowe i inne podmioty prywatne).

Wydatki na zbrojenia

Wojsko na ogół rajcuje wszystkich chłopców od lat trzech do stu trzech, ale zazwyczaj też mało kto wie, jakie są realne wydatki na zbrojenia, bo ekonomią mało kto się tak pasjonuje. W Google Public Data Explorer znalazłem statystykę ilustrującą udział wydatków wojskowych w Produkcie Krajowym Brutto (dane Banku Światowego). Interaktywny wykres ograniczyłem do lat 1992-2011 - dwie dekady wystarczająco dobrze ilustrują światowe wydatki zbrojeniowe.

Oczywiście to tylko kilkanaście krajów, aby nie zamazywać wykresu nadmiarem danych, ale po kliknięciu Eksploruj dane możesz wejść na stronę wykresu w Google i zmodyfikować go, dodając lub usuwając kraje. Nie uwzględniłem np. Izraela, którego wydatki spadały w tym okresie z 12 do 7%.

Ile zjadamy, ile oszczędzamy

Poszperałem w Google Public Data Explorer, tym razem w poszukiwaniu danych o podziale PKB na konsumpcję i oszczędności. W danych Banku Światowego znalazłem takie informacje i wynika z nich, że świat oszczędza ok. 20% PKB, Polska i duże gospodarki europejskie tyle samo (18-23), Wlk. Brytania i USA zaledwie 13 i 12%, natomiast Rosja już 30%, zaś Chiny - trudno uwierzyć - 50% PKB.

Feminizacja zawodu nauczycielskiego

W ramach ćwiczeń z obsługi Google Public Data Explorer przyjrzałem się danym dotyczącym feminizacji zawodu nauczycielskiego.
Poniższy interaktywny wykres pokazuje feminizację szkolnictwa podstawowego. Jak widać, jest niemal stuprocentowa w Rosji czy na Ukrainie, bardzo wysoka w eks-demoludach, wysoka w państwach europejskich (także w Polsce, 84%), natomiast poniżej średniej światowej w krajach muzułmańskich, gdzie i tak jednak zawód ten daje jakieś szanse zawodowe dyskryminowanym kobietom, a także ciągle w Chinach i Indiach.

Porównanie zadłużenia wybranych państw UE

W ramach ociosywania prawicowej mgły zalegającej rozmaite witryny i panoszącej się często w portalach społecznościowych - porównanie zadłużenia państwa liczonego jako procent PKB (wykres jest interaktywny). Wybrałem grupę państw, ale po kliknięciu Eksploruj dane możecie sobie samodzielnie doklikać z lewej strony inne.

Uwaga nie mylić zadłużenia (zasób w danym dniu) z deficytem (strumień w danym okresie, np. roku).

Dzieci a długość życia

Dramatyczny w swej wymowie interaktywny wykres ilustrujący ujemną korelację (nie związek przyczynowo-skutkowy!) liczby dzieci w rodzinie i oczekiwanej długości życia (przy 5-7 dzieciach zaledwie 45-55 lat). Możesz przesuwać kursor myszy nad kółka i nazwy kontynentów, a także przesuwać suwak na dole.

Uczniowie powtarzający klasę

Z okazji nowego roku szkolnego, chyba mało znane dane z Banku Światowego - odsetek uczniów powtarzających klasę w paru krajach europejskich i kilku pozaeuropejskich.

To zazwyczaj kilka procent (w Polsce tylko niecały 1%), za to w Brazylii niemal 19% osiem lat temu. Mam jednak dziwne wrażenie, że mocno zależy to od polityki państwa, a nie wiedzy uczniów. Interaktywny wykres pokazuje uczniów podstawówek, ale po kliknięciu Eksploruj dane można sobie samemu wybrać także uczniów szkół średnich (na dole, education levels) i “doklikać” inne kraje.

Kobiety w parlamentach

Ciekawe dane, zapewne mało znane. Typowy udział w krajach rozwiniętych to 15-25%, choć akurat Hiszpania i Niemcy mają znacznie więcej. Trend rośnie, gdy spojrzeć na cały okres (1990-2012), co jako zdeklarowany feminista przyjmuję z satysfakcją. Muzułmański Pakistan ma więcej niż kraje europejskie, za to Egipt ledwie dwa procenciki. Dane dotyczą niższej lub pojedynczej izby parlamentu.

Wydatki na zdrowie - odsetek PKB

Ciekawy jest fakt, że im bogatsze państwo, tym większy odsetek PKB wydaje na ochronę zdrowia. Czyli nie dość, że ma wyższy PKB na głowę, to jeszcze wydziela większą część tortu na medycynę. Z tej silnej korelacji na wykresie wyłamuje się jedynie Brazylia, która wydaje nawet 2 punkty procentowe więcej niż Polska, choć ma tylko 55% jej PKB.

Bezrobocie w Unii Europejskiej

Pierwsza wersja wpisu opublikowana: 14 października 2012

Bezrobocie w wybranych krajach Unii Europejskiej, od roku 1990 do dzisiaj, mierzone według metodologii unijnej.

Dane są interaktywne - przesuń kursor myszki nad wykres, linie trendu lub nazwę kraju. Kliknięcie Explore Data w prawym dolnym rogu przenosi do wykresu w Google Public Data Explorer, gdzie możesz samodzielnie zmienić parametry wykresu, np. w lewym panelu dodać czy usunąć kraje.

Lekarze na 1000 osób

Dane przetworzone przez Google Public Data Explorer pochodzą z Banku Światowego - obejmują lekarzy ogólnych i specjalistycznych, w okresie od 1960 roku do dzisiaj (ostatnie dostępne dane). Dane są interaktywne - przesuń kursor myszki nad wykres, linie trendu lub nazwę kraju.

Kliknięcie Explore Data w prawym dolnym rogu przenosi do wykresu w Google Public Data Explorer, gdzie możesz samodzielnie zmienić parametry wykresu, np. w lewym panelu dodać czy usunąć kraje.

PKB per capita, wybrane kraje

Produkt krajowy brutto na głowę, wybrane kraje w latach 1980-2011, w cenach stałych 2005 w USD, według parytetu siły nabywczej.
Dane są interaktywne - przesuń kursor myszki nad wykres, linie trendu lub nazwę kraju. Kliknięcie Explore Data w prawym dolnym rogu przenosi do wykresu w Google Public Data Explorer, gdzie możesz samodzielnie zmienić parametry wykresu, np. dodać kraje.

Google Public Data Explorer

Komputery w gospodarstwach domowych

Odsetek gospodarstw domowych mających komputery - statystyka dotyczy krajów OECD i kilku spoza tej grupy. Wybrałem kilka krajów, dane są z 2009 roku, natomiast dla Brazylii i Rosji z 2005, więc trzeba by pewnie dodać jeszcze z 10 punktów. My wychodzimy całkiem nieźle, choć oczywiście daleko za taką Japonią czy Koreą Południową.

Umieralność dzieci do piątego roku życia

Umiejętność korzystania z danych statystycznych uważam za sprawność cywilizacyjną niezbędną człowiekowi o jakichś elementarnych aspiracjach intelektualnych, uważającemu się za w miarę wykształconego.

Jednym z narzędzi, z których powinno się korzystać przy różnych okazjach, są dane i wykresy Google pokazujące podstawowe wskaźniki rozwojowe. Są one o tyle ważne, że możemy interaktywnie kształtować zakres wyświetlanych danych czy typy wykresów. Źródłem danych są statystyki Banku Światowego i Eurostatu.

Inflacja w Polsce na tle średniej unijnej

Ciekawy wykres (interaktywny)  wg danych Eurostatu - inflacja w Polsce na tle średniej unijnej (consumer price index - indeks cen konsumenckich), Okres 1997 - kwiecień 2013.

Kasa na zdrowie

Niedawno linkowałem tutaj zmajstrowany doraźnie wykres ilustrujący procent PKB wydawany na ochronę zdrowia. W skrócie - my wydajemy jakieś 7,5% PKB, Europa Zachodnia 9-12%, a USA nawet ponad 17%.

Poniżej jest interaktywny wykres pokazujący wydatki na obywatela w USD. USA, Zachodnia Europa, my i dla porównania Węgry i Czechy. Zachód wydaje 3-5-krotnie więcej (USA nawet 8-krotnie). Nawet niewiele nas już przewyższające zamożnością Grecja i Portugalia łożą 3 razy więcej na głowę, a Węgry podobnie, Czechy o połowę więcej. Im bogatszy kraj, tym więcej siłą rzeczy wydaje.

To żywy dowód, że nasze 7,5% to zdecydowanie za niski odsetek. Rosnącemu w naturalny sposób PKB musi towarzyszyć wzrost udziału wydatków na zdrowie. A dane pokazuję dlatego, że właśnie w Twitterze usiłowano mnie przekonać, iż 2,65 funta tygodniowo podstawowej brytyjskiej składki zdrowotnej załatwia sprawę - to ja się pytam, skąd się bierze 3500 USD brytyjskich wydatków na osobę, bo to odpowiednik 70 USD tygodniowo. Jest jasne, że składka podstawowa jest uzupełniona funduszami publicznymi.

Gdy klikniesz na dole Eksploruj dane, wejdziesz do Google Public Data Explorer, gdzie możesz modyfikować parametry wykresu.

Bezpieczeństwo jazdy

Ciekawy wykres do dyskusji o bezpieczeństwie jazdy i fotoradarach - liczba śmiertelnych wypadków drogowych na milion mieszkańców w Polsce i wybranych krajach OECD, w latach 1990-2009. Widać, że mimo gwałtownego wzrostu liczby samochodów liczby mocno spadły. W następnych kilku latach zapewne miał miejsce dalszy spadek - Polska poczyniła tu szczególnie duże postępy.

Gdy klikniesz na dole Eksploruj dane, otworzy się Google Public Data Explorer - możesz tam zmienić parametry wykresu, np. dodać do niego inne kraje.

Degrekolada

Dużo się mówi ostatnio o sytuacji ekonomicznej Grecji - w ciągu kilku lat notują dramatyczny spadek stopy życiowej, czego przyczyną są zarówno nieodpowiedzialne działania systemu bankowego, jak i nonszalancji władzy oraz rozpowszechnionej korupcji i nepotyzmu, rozdętego sektora publicznego.

PKB - porównanie kilku krajów

Przy okazji zwycięstwa Obamy warto może rzucić okiem na 30 lat rozwoju gospodarczego parunastu krajów (Polska, Rosja i Czechy od 1990 roku). USA ciągle zdecydowanie wyprzedzają Europę, my rozwijaliśmy się najszybciej (poza Chinami, które startowały z bardzo niskiego poziomu). Brazylia zmarnowała 20 lat i dopiero od dekady rozwija się szybciej, podobnie Rosja.