Wydatki na zdrowie, a wiek

Amerykańska obsesja na punkcie zdrowia przejawia się w ogromnym, największym na świecie odsetku PKB wydawanym na szeroko rozumianą ochronę zdrowia. Sięga on obecnie 18% PKB (dane za 2012 rok, interaktywny wykres w Google Public Data Explorer), podczas gdy w rozwiniętych krajach europejskich mieści się w granicach 9-12%, a w Polsce z grubsza na poziomie 7%.W przeliczeniu na osobę, zważywszy wysoki amerykański PKB per capita, są to wydatki sięgające nawet 9 tys. USD, gdy w Polsce wydaje się ok. 1,5 tys., czyli sześciokrotnie mniej. Obrazowym odzwierciedleniem amerykańskiej przewagi jest fakt, że wydając w 2012 roku 2,8 bln USD na ochronę zdrowia, mieli wydatki większe niż cały PKB takich krajów, Rosja, Wielka Brytania czy Francja, a nieco mniejszy od PKB Niemiec.

Zainteresował mnie jednak inny aspekt wydatków na ochronę zdrowia, mianowicie rozkład wydatków według grup wiekowych. Jest oczywiste, że wydatki na zdrowie są większe w późniejszym wieku, w którym kumulują się rozmaite choroby, w tym te szczególnie mocno związane z wiekiem, jak choroby nowotworowe czy degeneracyjne.

Na stronie internetowej amerykańskiej instytucji federalnej Centers for Medicare & Medicaid Services, z Baltimore, znalazłem materiały pokazujące podstawowe zależności statystyczne (Age and Gender Tables, publikacja PDF). Wprawdzie podział na grupy wiekowe jest dość zgrubny i obejmuje grupy 20-25-letnie, niemniej dobrze ilustruje on wzrost wydatków w zależności od wieku. W pełni poprawny wykres musiałby naturalnie obejmować mniejsze przedziały, w tym szczególnie roczne.

Dane są dostępne dla lat 2002, 2004, 2006, 2008 i 2010. Pokazana tu tabela nosi nazwę Całkowite osobiste wydatki na zdrowie na głowę wg płci i wieku (s. 7 publikacji). Zamieszczamy jej fragment (cała pokazuje także podział według płci):

Dane pokazują roczne wydatki w grupach i w całej populacji - o ile w 2010 r. wydawano średnio ponad 7 tys. USD na głowę rocznie (z grubsza pół miliona dolarów przez całe statystyczne życie), o tyle w grupie 0-18 lat było to jedynie 3,6 tys. USD rocznie, zaś w najstarszych rocznikach prawie 10 razy tyle. Pokazuje to wyraźnie sporządzony na podstawie tabeli wykres który obejmuje wszystkie ujęte w tabeli lata i grupy wiekowe. Włączyliśmy etykiety z liczbami dla roku 2010, aby pokazać zmiany zależne od wieku w roku z najnowszymi danymi.

Naturalnie podobne dane - o ile są publicznie dostępne - można przedstawić w przypadku innych krajów. Amerykańskie instytucje statystyczne dysponują jednak zwykle najdokładniejszymi danymi liczbowymi. W każdym razie można z dużą dozą prawdopodobieństwa przyjąć, że podstawowe prawidłowości są podobne, szczególnie w rozwiniętych krajach, z lepszą opieką medyczną. To bardzo ważny aspekt ekonomiki zdrowia, istotny zwłaszcza dla finansów publicznych.

Kliknij aby powiększyć:

Bogaci, jak Szwajcarzy... w 1956 roku

Zastanawiając się, jak szybko dobiegniemy do średniej europejskiej nie myślimy zazwyczaj o sytuacji w pewnym sensie odwrotnej - kiedy bogatsze kraje Zachodu osiągnęły poziom, jaki my mamy obecnie.

Skorzystałem z tabel historycznych prof. Angusa Maddisona, a ponieważ kończą się na 2008 roku (ten wybitny historyk gospodarczy zmarł w 2010 r.), uzupełniłem poziom PKB Polski w oparciu o dane Eurostatu. Następnie odszukałem w tabelach, kiedy obecny poziom PKB Polski zanotowały kraje zachodnioeuropejskie. I oto, co mi wyszło:

• Szwajcaria 1956
• Dania 1967
• Szwecja 1967
• Holandia 1969
• Francja 1970
• Belgia 1972
• Niemcy 1972
• Wielka Brytania 1972
• Austria 1974
• Norwegia 1974
• Włochy 1977
• Finlandia 1978
• Irlandia 1980
• Hiszpania 1989
• Portugalia 1995
• Grecja 1999

To świadczy o naszym zapóźnieniu odziedziczonym po dziesiątkach lat PRL i, paradoksalnie, o wolnym tempie wzrostu krajów Zachodu w ciągu ostatnich 30-40 lat (ich krzywa jest dość płaska). Teraz idziemy sporymi krokami i przesuwamy się dość szybko na tej drabinie, ale zestawienie pokazuje, jak ogromny dzielił nas wtedy dystans. Mimo że daty mogą robić wrażenie kilkudziesięcioletniego zapóźnienia, musimy mieć też na uwadze, że nasz PKB stanowi obecnie od 45% w przypadku Szwajcarii do 100% w przypadku Grecji wartości PKB krajów zachodnioeuropejskich.

Porównując się z dużymi i ważnymi krajami, mamy obecnie (pierwszy kwartał 2014 roku) 56% niemieckiego PKB per capita, 63% brytyjskiego, 64% francuskiego, 72% włoskiego i 74% hiszpańskiego.To w szczególności skutek stagnacji, a nawet pewnego regresu niektórych gospodarek w okresie ciężkiego kryzysu gospodarczego, jaki zapanował w 2008 roku i trwał do dzisiaj, ale także skutecznej polityki gospodarczej i wykorzystania szans rozwojowych przez Polskę, co dało nam w tym czasie 20-procentowy wzrost gospodarczy.

Dla przypomnienia, adres tabel historycznych Maddisona: Maddison Historical GDP Data

W osobnym wpisie znajdziesz informacje, ile razy większy jest PKB kilkunastu krajów zachodnioeuropejskich: To mnie rajcuje: Ile razy bogatsi?

Eurostat o social inclusion

PKB jest od lat 30. dwudziestego wieku najważniejszym, syntetycznym wskaźnikiem poziomu zamożności, którego żaden “wynalazek” nie zastąpił, a żadna krytyka nie wyrugowała z użycia. Nie znaczy to jednak, że oceniając stan gospodarki i społeczeństwa mamy ignorować bardzo ważne "wektory" rozwojowe składające się z szeregu pojedynczych wskaźników.

Eurostat opublikował niedawno zaktualizowany (pierwsza edycja z maja 2013 r.) dokument zatytułowany Social inclusion statistics, czyli mniej więcej Statystyki włączenia społecznego, a może lepiej partycypacji społecznej. Mówi o kluczowych aspektach materialnej i społecznej pozycji społeczeństw unijnych, prowadzi też do szczegółowych analiz, m.in.danych statystycznych w arkuszu Excela zatytułowanym Social inclusion: tables and figures - warto pobrać, gdyby ktoś potrzebował twardych faktów do dyskusji i do dalszych analiz, np. na studiach.

Znamienny fragment:

In 2012 there were 124.2 million people in the EU-28, equivalent to 24.8 % of the entire population, who lived in households facing poverty or social exclusion. In 2012, the number of people at-risk-of-poverty or social exclusion increased by 2.7 million, equivalent to a 0.5 percentage point increase in the share of the total population when compared with 2011.

W 2012 roku było 124,2 mln osób w UE-28, co równało się 24,8% całej populacji, które mieszkały w gospodarstwach domowych borykających się z ubóstwem czy wykluczeniem społecznym. W 2012 r. liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym wzrosła o 2,7 mln osób, równe 0,5 punktu procentowego udziału w całej populacji, w porównaniu z 2011 rokiem.

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explained/index.php/Social_inclusion_statistics

Wg tabeli 1, w latach 2006-2012 (dane za 2006 r. z wersji w 2013 r.) odsetek osób zagrożonych w Polsce ubóstwem lub społecznym wykluczeniem spadł z 39,5 do 26,7%. W liczbach absolutnych, z 14,9 do 10,1 mln. W EU-27, z 25,2 do 24,7% (w EU-28 to 24,8%).

Ile razy bogatsi?

Budując porównania międzynarodowe, można tworzyć rozmaite poglądowe widoki. Jednym z takich widoków, raczej rzadko stosowanych, jest widok odpowiadający pytaniu: ILE RAZY PKB innych krajów jest większy od naszego. Porównałem dane za lata 1990-2014, biorąc je z Eurostatu, a jedynie dane za rok 1990 z tabel historycznych prof. Angusa Maddisona.

To bardzo pouczający i dla nas optymistyczny widok. 24 lata temu Niemcy mieli 3,12 razy więcej na głowę niż my (rok-dwa lata później było jeszcze gorzej, bo mieliśmy recesję transformacyjną), Francuzi 3,45 raza, Brytyjczycy 3,21 raza. Obecnie te różnice są już znacznie mniejsze, bo Niemcy mają 1,79, Brytyjczycy 1,56, a Francuzi 1,58 raza. Warto rzucić okiem na tabelę - jej poglądowym ekwiwalentem mógłby być naturalnie wykres liniowy, czyli idące szybko w dół łamane. Do tabeli dopisałem dane za 2013 i 1 kwartał 2014 roku, opierając się na cząstkowych danych Eurostatu. Sortowanie jest wykonane wg danych za 2013 rok, gdyż nie ma jeszcze wszystkich danych za pierwszy kwartał tego roku.

Źródło danych w Eurostacie: http://goo.gl/0lb5h2

Tabela z danymi 19 krajów::

Wykres pokazujący 11 krajów (mniejsza liczba, by był bardziej przejrzysty):